mikrasiatisa nea

Οι πρόσφυγες μέσα από τα "προσφυγικά κάλαντα" εκφράζουν τον κατατρεγμό τους τόσο στον πρώτο διωγμό, του 1914, όσο και στον οριστικό ξεριζωμό τους το 1922, όταν σβήνει οριστικά και κάθε ελπίδα τους για την "Μεγάλη Ιδέα".

Μπορεί ορισμένα να φαίνονται μακρινά πλέον, αλλά πρόκειται για μια ιστορική καταγραφή.

Τραγουδά η Ειρήνη Μπογιατζή από την Π. Φώκαια της Μικράς Ασίας. Οι φωτογραφίες εικονίζουν ελληνικά κτίρια στην Φώκαια.

Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά

δεν έχομε παρηγοριά

κι αρχή καλός μας χρόνος

εξορίστηκεν ο κόσμος.

κι εκεί που ήρτε ο Χριστός

ήρτε κεμαλικός στρατός

μες στην Μικρά Ασία

και μας κάναν εξορία.

Και που να στήσομε φωλιά,

ωσάν τα έρημα πουλιά.

Όλοι μας κυνηγούνε,

και δε θένε να μας δούνε.

Στην Πόλη στην Αγιά Σοφιά,

θα στήσουμε καμπάνες

να βγουν τα μισοφέγγαρα,

να στηριχτούν λαμπάδες

να βγουν οι Τούρκοι απ' τα τζαμιά,

να φύγουν κι οι χοτζάδες

να 'ρθουν τα ελληνόπαιδα,

με τους Πατριαρχάδες.

Τότες θα 'χομε ελπίδα

πως θα πάμε στην πατρίδα.

Και του χρόνου, εις έτη πολλά.

Καταγραφή Μέλπως Μερλιέ, 1930

 

xristougenna dentro

Το Χριστουγεννιάτικο δέντρο εμφανίστηκε πρώτη φορά στην Ελλάδα το 1833, όταν το έφερε Όθωνας, στολίζοντας το πρώτο έλατο στα ανάκτορα του Ναυπλίου.

Ωστόσο, από την ημέρα εκείνη που οι κάτοικοι έκαναν ουρές για να το θαυμάσουν το χριστουγεννιάτικο δέντρο πέρασε αρκετός καιρός μέχρι να καθιερωθεί σε κάθε ελληνικό σπίτι, ενώ ο χαρακτηρισμός του ως γερμανικό έθιμο είναι αυθαίρετος, αφού οι μαρτυρίες μέσα από χειρόγραφα κείμενα, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η ύπαρξη του δέντρου ως εορταστικό σύμβολο χάνεται στα βάθη των αιώνων.

Σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές η παράδοση να στολίζονται δέντρα ή κομμάτια δέντρων υπήρχε σε όλες τις θρησκείες από την αρχαιότητα.

Η λατρεία και ο στολισμός του δέντρου έρχεται από την αρχαιότητα, στη λατρεία της Κυβέλης αλλά και σε μύριες άλλες αναφορές που έχουμε από τα ιστορικά κείμενα γι αυτόν το στολισμό. Το 1650 υπάρχει μια αναφορά για Χριστουγεννιάτικο δέντρο που στήθηκε στο Στρασβούργο και ήταν στολισμένο με τριαντάφυλλα από χρωματιστά χαρτάκια, γλυκίσματα και ζαχαρένια ανθρωπάκια.

Στη χριστιανική θρησκεία τον 4ο αιώνα καθιερώθηκε η 25η Δεκεμβρίου ως ημέρα εορτασμού της Γέννησης του Χριστού και τον 8ο αιώνα στολίστηκε το πρώτο χριστουγεννιάτικο δέντρο που ήταν έλατο.

Μάλιστα η επιλογή του έλατου έγινε από τον υιό Βονιφάντιο, για να σβήσει την ιερότητα που απέδιδε ο κόσμος μέχρι τη στιγμή εκείνη στη δρυ. Έτσι το έλατο έγινε σύμβολο χριστιανικό και ειδικότερα των Χριστουγέννων.

Βρίσκουμε μία μαρτυρία κάπου στην Ρωμαϊκή εποχή το 336 μ.Χ. όπου κάθε 25 Δεκέμβρη γιορτάζονταν τα Σατουρνάλια στην μνήμη του θεού Σατούρνο (πιθανότατα του Κρόνου). Σύμφωνα με τους ερευνητές αποτελεί τον πρόδρομο της γιορτής των Χριστουγέννων, που με διάφορες προσθήκες και παραλλαγές θέλησαν να προσδώσουν στην γιορτή χριστιανικό περιεχόμενο, ώστε να απομακρυνθεί και να ξεχαστεί στα βάθη των αιώνων η παγανιστική της προέλευση. Άλλωστε, η 25η Δεκεμβρίου καθιερώθηκε ως ημερομηνία γέννησης του Χριστού τον 4ο αι. μ.Χ. και ταυτόχρονα σηματοδοτούσε την αλλαγή του χρόνου. Στα Σατουρνάλια, οι Ρωμαίοι στόλιζαν διαφόρων ειδών δέντρα με κεριά και άλλα στολίδια (πιθανότητα καρύδια, φαγώσιμα κλπ).

O καθηγητής την Χριστιανικής Αρχαιολογίας Κώστας Καλογύρης, υποστήριξε ότι το έθιμο του δέντρου δεν έχει γερμανική προέλευση αλλά ανατολίτικη. Την άποψη του στηρίζει σε ένα συριακό κείμενο που υπάρχει σε χειρόγραφο στο Βρετανικό Μουσείο. Το κείμενο αναφέρεται σε ένα ναό που έχτισε το 1512 ο Αναστάσιος ο Α’ στα βόρεια της Συρίας και στον οποίο υπήρχαν δύο μεγάλα ορειχάλκινα δέντρα.

Στη Βόρεια Ευρώπη οι Βίκινγκς χρησιμοποιούσαν το δέντρο στις τελετές τους ως σύμβολο αναγέννησης, που σηματοδοτούσε το τέλος του χειμώνα και τον ερχομό της άνοιξης και της αναγέννησης της μητέρας Φύσης. Στην αρχαία Αγγλία, όπως και στην Γαλλία, οι γνωστοί μας Δρυίδες στόλιζαν με φρούτα και κεριά βελανιδιές προς τιμήν των θεών τους.

Σύμφωνα με την αγγλική παράδοση αυτός που καθιέρωσε το Χριστουγεννιάτικο δέντρο ως σύμβολο ήταν ο Άγγλος ιερομόναχος Άγιος Βονιφάτιος. Ο Άγιος παρευρίσκονταν σε μια τελετή παγανιστών, οι οποίοι σύμφωνα με την παράδοση επρόκειτο να θυσιάσουν ένα παιδί κάτω από μια βελανιδιά. Ο ιερομόναχος θέλοντας να σώσει το παιδί και να σταματήσει την τελετή έδωσε μια γροθιά στη βελανιδιά. Αμέσως ξεπήδησαν φλόγες και τύλιξαν το δέντρο. Το δέντρο αυτό ήταν το δέντρο της ζωής και αναπαριστούσε τη ζωή του Χριστού.

Οι μαγευτικές παραδόσεις των λαών όμως δεν τελειώνουν εδώ. Μια άλλη ιστορία θέλει τον περίφημο Μαρτίνο Λούθηρο να είναι ο εισηγητής του Χριστουγεννιάτικου δέντρου. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Λούθηρος κάνοντας βόλτα σε ένα δάσος ένα χειμωνιάτικο βράδυ με ξαστεριά μαγεύτηκε από το παιχνίδι των δέντρων με τα αστέρια, τα οποία φαίνονταν λες και ήταν κολλημένα σαν στολίδια πάνω στα φύλλα. Ο ιδρυτής του Προτεσταντισμού έκοψε ένα μικρό δεντράκι και φέρνοντάς το σπίτι του αντικατέστησε τα αστέρια με κεριά.

Οι Γερμανοί φαίνεται ότι ήταν οι πρώτοι οι οποίοι έβαλαν το Χριστουγεννιάτικο δέντρο σπίτι τους. Το διακοσμούσαν με καρύδια, μπισκότα και κάθε είδους φαγώσιμα και κεριά, θέλοντας να συμβολίσουν τα θεία δώρα που έκαναν οι Μάγοι στο νεογέννητο Χριστό.

Το 1830 Γερμανοί μετανάστες εισήγαγαν το Χριστουγεννιάτικο δέντρο στην Αμερική και στις αποικίες που κατοίκησαν. Την πρώτη μαρτυρία δημοσίας εμφάνισης δέντρου την έχουμε στην Πενσυλβάνια των Η.Π.Α. όπου υπήρχαν βεβαίως και πολλοί Γερμανοί μετανάστες. Οι άλλες εθνότητες στην Αμερικανική επικράτεια δεν δεχόντουσαν το δέντρο ως σύμβολο Χριστουγέννων, καθώς το θεωρούσαν παγανιστικό έθιμο.

Αυτό θα γίνει μετά το 1840 όπου η Αμερικάνικη κοινότητα θα αρχίσει να δέχεται το δέντρο ως σύμβολο της γιορτής, με στολίδια ως επί το πλείστον φρούτα, μπισκότα, καρύδια, ζαχαρωτά και άλλα φαγώσιμα.

Η εφεύρεση του ηλεκτρισμού θα προσδώσει στο δέντρο την μεγαλοπρέπεια που του αρμόζει με τα λαμπιόνια να το φωτίζουν θεαματικά.

Το 1882, το πρώτο ηλεκτρικά φωτισμένο Χριστουγεννιάτικο δέντρο του κόσμου στολίστηκε στην πόλη της Νέας Υόρκης, στην κατοικία του Έντουαρτ Τζόνσον, ενός συναδέλφου του εφευρέτη Τόμας Έντισον. Τα πολύχρωμα φωτάκια, όπως και τα πλαστικά στολίδια, αργούσαν ακόμα...

agios spyridonas

Μια συγκλονιστική αληθινή ιστορία από το βιβλίο του γέροντα Παΐσιου, που αξίζει σίγουρα να διαβάσουν όλοι.

Κάποτε στο Κουτλουμουσιανό Κελί του Αγίου Σπυρίδωνος, το Κερκυραίικο, ενώ είχε πλησιάσει η εορτή του Αγίου, δεν είχαν βρει ακόμη ψάρια και οι Πατέρες ανησυχούσαν.

Τα Καλογέρια έλεγαν στον Γέροντα να αγοράσουν βακαλάο, μια που δεν βρήκαν ψάρια. Ο Γέροντας τους έλεγε:

– Κάντε υπομονή, ο Άγιος Σπυρίδων θα μας φέρει ψάρια. Και συνέχεια έκανε κομποσκοίνι.

Ενώ είχαν χάσει πια την υπομονή τους τα Καλογέρια και ήταν καταστεναχωρημένα, γιατί η ώρα είχε πλησιάσει και έπρεπε να μαγειρέψουν, ακούνε ξαφνικά να χτυπάν την πόρτα. Ανοίγουν και τι να ιδούν! Δύο ψαράδες με δυό πανέρια γεμάτα ψάρια να ζητάνε τον Γέροντα. Φώναξαν οι υποτακτικοί τον Γέροντα, αλλά οι ψαράδες είπαν:

– Δεν είναι αυτός ο Γέροντας. Σ’ εμάς ήρθε ένας άλλος Γέροντας και μας είπε: “Να πάτε τα ψάρια στο Κελλί του Αγίου Σπυρίδωνος, που πανηγυρίζει, και θα πληρωθείτε με καλή τιμή. Αν θέλετε, να σας δώσω και καπάρο”.

Ο Γέροντας κατάλαβε το θαύμα και τους πέρασε στο Ναό να προσκυνήσουν. Μόλις αντίκρισαν την Εικόνα του Αγίου Σπυρίδωνος είπαν:

– Να αυτός ήταν ο Γέροντας που μας είπε να φέρουμε εδώ τα ψάρια!

Τους λέει τότε ο Γέροντας
– Αχ βρε παιδιά δεν παίρνατε το καπάρο από τον Άγιο για να το έχουμε ευλογία!

Γέροντος Παϊσίου Αγιορείτου, Αγιορείται Πατέρες και Αγιορείτικα, έκδ. Ιερό Ησυχαστήριο “Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος”, Σουρωτή Θεσσαλονίκης, 1993,

AGIOSNIKOLAOS2018
Ο Άγιος Νικόλαος, τη μνήμη του οποίου γιορτάζει η εκκλησία μας στις 6 Δεκεμβρίου, γεννήθηκε τον 3ο αιώνα μ.Χ. στα Πάταρα της Λυκίας, από γονείς ευσεβείς και πλουσίους και έδρασε την εποχή των αυτοκρατόρων Διοκλητιανού (284 – 304 μ.Χ.), Μαξιμιανού (286 – 305 μ.Χ.) και Μεγάλου Κωνσταντίνου.

Σε νεαρή ηλικία έμεινε ορφανός και κληρονόμος μιας μεγάλης περιουσίας. Αλλά ο Νικόλαος, εμπνεόμενος από φιλάνθρωπα συναισθήματα, διέθετε την περιουσία του για να ανακουφίζει άπορα, ορφανά, φτωχούς, χήρες, στενοχωρημένους οικογενειάρχες. Ένας μάλιστα, θα διέφθειρε τις τρεις κόρες του, προκειμένου να εξασφαλίσει χρήματα.

Όταν το έμαθε αυτό ο Νικόλαος, μυστικά σε τρεις νύκτες εξασφάλισε την προίκα των τριών κοριτσιών, αφήνοντας 100 χρυσά φλουριά στην κάθε μία. Έτσι, οι τρεις κόρες αποκαταστάθηκαν και γλίτωσαν από βέβαιη διαφθορά. 

Στη συνέχεια αφιερώθηκε στον ασκητικό βίο, λόγω όμως της ξεχωριστής αρετής του τιμήθηκε, χωρίς να το επιδιώξει, αρχικά με το αξίωμα του Ιερέα στα Πάταρα και συνέχεια με το αξίωμα του αρχιεπισκόπου Μύρων. Από τη θέση αυτή καθοδηγούσε με αγάπη το ποίμνιό του και ομολογούσε με παρρησία την αλήθεια. Για το λόγο αυτό συνελήφθη από τους τοπικούς άρχοντες και ρίχτηκε στη φυλακή. 

Όταν όμως ανήλθε στον αυτοκρατορικό θρόνο ο Μέγας Κωνσταντίνος ελευθερώθηκαν όλοι οι χριστιανοί και έτσι ο Νικόλαος επανήλθε στο αρχιεπισκοπικό θρόνο. Μάλιστα έλαβε μέρος στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο, όπου ξεχώρισε για τη σοφία και την ηθική του τελειότητα.

Ο Άγιος Νικόλαος ήταν προικισμένος και με το χάρισμα της θαυματουργίας με το οποίο έσωσε πολλούς ανθρώπους και όσο ήταν εν ζωή αλλά και μετά την κοίμησή του το 330 μ.Χ. Για παράδειγμα όταν κάποτε κινδύνευσε κάποιος στη θάλασσα – λόγω σφοδρών ανέμων – και επικαλέστηκε το όνομα του αγίου σώθηκε και μάλιστα ενώ βρισκόταν στη μέση του πελάγους βρέθηκε αβλαβής στο σπίτι του. Το θαύμα έγινε αμέσως γνωστό στην Πόλη και ο λαός προσήλθε αμέσως σε λιτανεία και αγρυπνία προκειμένου να τιμήσει το θαυματουργό Άγιο.

Περί των Ιερών Λειψάνων του Αγίου

Ο τάφος του Αγίου Νικολάου στη Βασιλική του Μπάρι, ανοίχθηκε αναγκαστικά το 1953 μ.Χ., κατά την διάρκεια αναστηλωτικών εργασιών, την νύκτα της 5ης προς 6ης Μαΐου. Για τον σκοπό αυτό συγκροτήθηκε επιτροπή από τον Πάπα, με Πρόεδρο τον τότε Ρωμαιοκαθολικό Αρχιεπίσκοπο του Μπάρι Ερρίκο Νικόδημο, στην οποία ανατέθηκε η κανονική αναγνώριση των λειψάνων του τάφου. Παράλληλα ο αναγνωριστικός έλεγχος και η καταμέτρηση των οστών ανατέθηκε στον Καθηγητή της Ανατομίας στο Πανεπιστήμιο του Μπάρι Λουΐτζι Μαρτίνο και τον βοηθό του Γιατρό Αλφρέντο Ρουγγίερι.

Τα Λείψανα μέσα στη λάρνακα έπλεαν σέ ένα διαυγές, άχρωμο και άοσμο υγρό, το οποίο είχε βάθος τρία περίπου εκατοστά. Η εξέταση του υγρού αυτού από τα Ινστιτούτα Χημείας και Υγιεινής του Πανεπιστημίου του Μπάρι απέδειξε, ότι επρόκειτο για καθαρό νερό, ελεύθερο από άλατα και στείρο από μικροοργανισμούς! Η έρευνα απέδειξε, ότι το υγρό αυτό προήρχετο από τις μυελοκυψέλες των σπογγωδών οστέων! 

Η τρίτη ιστορικά ανακομιδή έγινε την νύκτα της 7ης προς 8ης Μαΐου 1957 μ.Χ., με σκοπό νέα αναγνώριση, καταμέτρηση, ανατομική και ανθρωπολογική μελέτη, πριν την οριστική κατάθεση στην λάρνακα, μετά το πέρας των αναστηλωτικών εργασιών. Στην ιατρική ομάδα συμμετείχε την φορά αυτή και ο Γιατρός Λουΐτζι Βενέζια. Τα αποτελέσματα της ανθρωπολογικής εξετάσεως των Ιερών Λειψάνων υπήρξαν εντυπωσιακά. Διαπιστώθηκε, ότι ανήκαν σέ ένα και το αυτό άτομο και μάλιστα σε άνδρα που είχε ύψος 1.67 περίπου, τρεφόταν κυρίως με φυτικά προϊόντα και πέθανε σε ηλικία μεγαλύτερη των 70 ετών. Το άτομο αυτό ανήκε στην λευκή Ινδοευρωπαϊκή φυλή.

Η κατάσταση ορισμένων οστών έδειξε ακόμη, ότι το άτομο στο οποίο ανήκαν, πρέπει να είχε υποφέρει πολύ κάτω από ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες διαβίωσης, που του άφησαν σημάδια στην υπόλοιπη ζωή του. Η αγκυλωτική σπονδυλοαθρίτιδα και η διάχυτη ενδοκρανιακή υπερόστωση, πρέπει να κληρονομήθηκαν από κάποια υγρή φυλακή, όπου πέρασε αρκετά χρόνια της ζωής του και μάλιστα σε προχωρημένη ηλικία.

Η ιχνογραφική ανάπλαση του προσώπου, με την μέθοδο της υπερσκελετικής αναπλάσεως των μαλακών μερών της κεφαλής, απέδωσε επίσης θεαματικά αποτελέσματα. Τα σχετικά ιχνογραφήματα που δημοσίευσε ο Καθηγητής Μαρτίνο, βρίσκονται σε συμφωνία με τις παλαιότερες απεικονίσεις του Αγίου, εκείνη της Αγίας Μαρίας της Πρώτης (στη Ρώμη, 8ος ή 9ος αιώνας μ.Χ.) και αυτή του Παρεκκλησίου του Αγίου Ισιδώρου, στον Ναό του Αγίου Μάρκου (στη Βενετία, ψηφιδωτό του 12ου αιώνα μ.Χ.).

Δηλαδή, με τις εξετάσεις των Λειψάνων του Αγίου Νικολάου, πιστοποιήθηκε η γνησιότητά τους, αποδείχθηκε επιστημονικά η μυροβλυσία του και επίσης ότι η πάροδος του χρόνου δεν άμβλυνε την μνήμη των βασικών χαρακτηριστικών της μορφής του, όπως τα διέσωσε η Ορθόδοξη εικονογραφική παράδοση (πρόσωπο ασκητικό, ευγενικό, με αρμονικές αναλογίες, υψηλό και πλατύ μέτωπο, μεγάλα μάτια – ελαφρά βαθουλωτά – έντονα ζυγωματικά, φαλάκρα). (Βλ. Αντ. Μάρκου, «Τα Λείψανα του Αγ. Νικολάου Επισκόπου Μύρων της Λυκίας και οι ιστορικές τους περιπέτειες»· Περιοδικό «Ορθόδοξη Μαρτυρία» Λευκωσίας, φ. 44/1994, σελ. 98 – 106· αγγλική έκδοση από το Κέντρο Παραδοσιακών Ορθοδόξων Σπουδών Έτνας Καλιφορνίας, 1994).

Η δεξιά του Αγίου βρίσκεται στoν Ναό Αγίου Γεωργίου του Νέου Βουκουρεστίου.Ο αριστερός βραχίονας του Αγίου βρίσκεται στον ομώνυμο ρωμαιοκαθολικό Ναό του Ρίμινι Ιταλίας.Απότμημα του αριστερού βραχίονος του Αγίου βρίσκεται στο Μητροπολιτικό Ναό Βόλου.Μέρος των Λειψάνων του Αγίου βρίσκεται στην ομώνυμη ρωμαιοκαθολική Βασιλική του Μπάρι Ιταλίας.Αποτμήματα του Ιερού Λειψάνου του Αγίου βρίσκονται στις Μονές Αγ. Νικολάου Άνω Βάθειας Ευβοίας και Φανερωμένης Σαλαμίνος, στον Καθεδρικό Ναό του Σωτήρος Μόσχας, στον ομώνυμο Ναό Αγίας Πετρουπόλεως και στη Λαύρα Αγ. Αλεξάνδρου Νέβσκι Αγίας Πετρουπόλεως.Ένας εκ των οδόντων του Αγίου βρίσκεται στη Μονή Αγίας Λαύρας Καλαβρύτων.

dogma

kalanta pinakas430
Τα Χριστούγεννα ήρθαν και κάθε περιοχή της Ελλάδας αυτές τις γιορτινές μέρες αναβιώνει τα δικά της έθιμα και παραδόσεις που έχουν τις ρίζες τους βαθιά πίσω στο χρόνο.Κάποια είναι πολύ γνωστά, άλλα λιγότερο διαδεδομένα. Καλικάντζαροι, φωτιές, γλέντια, παραδοσιακά παιχνίδια και γλυκίσματα είναι μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά ελληνικά Χριστουγεννιάτικα έθιμα.
 
Ας ταξιδέψουμε για λίγο βλέποντας κάποια απ’ αυτά….
 
Κρήτη 

Στην Κρήτη, έχουν σαν χριστουγεννιάτικο έθιμο το χριστουγεννιάτικο ψωμί. Το ζύμωμα του συγκεκριμένου ψωμιού, θεωρείται ολόκληρη ιεροτελεστία, εφ΄όσον χρησιμοποιούνται ακριβά υλικά για την παρασκευή του. Οι νοικοκυρές σχηματίζουν με τη μισή ζύμη, μία μεγάλη κουλούρα ενώ με την υπόλοιπη έναν σταυρό για να τη στολίσουν.

xristopsomo

Διακοσμητικά γύρω γύρω στην κουλούρα αυτή του ψωμιού, χαράζουν με μαχαίρι διάφορα σχέδια όπως καρδιές, αστεράκια, λουλούδια κ.α. Συνηθίζουν να κόβει το χριστουγεννιάτικο αυτό ψωμί ο νοικοκύρης του σπιτιού την μέρα των Χριστουγέννων και να το μοιράζει σε όλους όσους βρίσκονται στο γιορτινό τραπέζι. 

Μακεδονία

Στην Μακεδονία, ο νοικοκύρης του σπιτιού διαλέγει από το χωράφι του το πιο γερό κλαδί ελιάς  ή πεύκου και το τοποθετεί στο τζάκι του σπιτιού. Το ξύλο αυτό που ονομάζεται και «Χριστόξυλο» καίγεται για όλο το Δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων (από την μέρα δηλαδή των Χριστουγέννων μέχρι και τα Φώτα). Κατά την παράδοση το κάψιμο του Χριστόξυλου, βοηθά τον Χριστό να ζεσταίνεται στην φάτνη της Βηθλεέμ. Ο κάθε Μακεδόνας προσπαθεί να καίγεται το Χριστόξυλο του σπιτιού του μέχρι και τα Φώτα. Ακόμα ένα έθιμο των Μακεδόνων, είναι οι «Μωμόγεροι».

Ένα είδος δηλαδή παραδοσιακού λαϊκού θεάτρου που αναβιώνει σε όλα τα χωριά όπου υπάρχουν πρόσφυγες από τον Πόντο. Οι πρωταγωνιστές αυτών των θεατρικών παραστάσεων κάνουν μιμητικές κινήσεις, ενώ τα πρόσωπά τους είναι μακιγιαρισμένα όπως το δέρμα των γερόντων. Οι παραστάσεις πραγματοποιούνται καθ΄όλη την διάρκεια του δωδεκαημέρου των Χριστουγέννων.

Επτάνησα

Στα Επτάνησα, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς γίνεται το έθιμο της «κολόνιας». Οι άνθρωποι κατεβαίνουν στους δρόμους κρατώντας μπουκάλια με κολόνια και «ραίνουν» ο ένας τον άλλο.

Με τον τρόπο αυτό, γιορτάζουν τον ερχομό του νέου έτους, και τραγουδούν: « Ήρθαμε με ρόδα και ανθούς να σας ειπούμε Χρόνους Πολλούς». 

Θεσσαλία

Στην Θεσσαλία, το σημαντικότερο χριστουγεννιάτικο έθιμο που έχουν είναι το σφάξιμο του γουρουνιού, η λεγόμενη «γουρουνοχαρά». Η διαδικασία για την προετοιμασία και το σφάξιμο του γουρουνιού γίνεται με ιδιαίτερη φροντίδα. Για τα μεγαλόσωμα ζώα απαιτούνται 4-5 άνδρες, όχι παιδιά ηλικίας 20-25 ετών. Μετά το γδάρσιμο, αρχίζει το κόψιμο του λίπους και στην συνέχεια το κόψιμο του κρέατος σε μικρά κομμάτια.

Το λίπος (παστό), λιώνεται και αποθηκεύεται σε μεγάλα δοχεία λαδιού για να χρησιμοποιηθεί αφού παγώσει από τις νοικοκυρές στα φαγητά τους κατά την διάρκεια της χρονιάς. 

Στις περισσότερες περιοχές της Θεσσαλίας, τα γουρούνια σφάζονται την ημέρα του Αγίου Στεφάνου στις 27 Δεκεμβρίου, γι’ αυτό και η γιορτή αυτή ονομάζεται «Γρουνοστέφανος». 

Ήπειρος

Στην Ήπειρο, έχουν ένα χριστουγεννιάτικο έθιμο, το λεγόμενο «αναμμένο πουρνάρι». Στην Άρτα, συνηθίζουν να ανάβουν ένα κλαδί πουρναριού ή οποιουδήποτε άλλου δέντρου που «τρίζει» κατά το κάψιμο και το κρατούν στο χέρι κατά τις επισκέψεις τους σε άλλα σπίτια.

Στα Γιάννενα, ακολουθούν το ίδιο έθιμο με μία μικρή παραλλαγή. Αντί για κλαδί, κρατούν στα χέρια τους μία χούφτα δαφνόφυλλα ή πουρναρόφυλλα και τα πετούν στο τζάκι να καούν στο σπίτι που επισκέπτονται. Όταν αρχίσουν τα φύλλα να καίγονται και να «τρίζουν» τότε εύχονται: «Αρνιά, κατσίκια, νύφες και γαμπρούς». Είναι η καλύτερη ευχή για κάθε νοικοκύρη. 

Πελοπόννησος

Στην Πελοπόννησο, έχουν το σπάσιμο του ροδιού. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς ο νοικοκύρης του σπιτιού πηγαίνει στην εκκλησία κρατώντας το ρόδι του για να το «λειτουργήσει». Μετά πηγαίνοντας στο σπίτι του, χτυπάει την πόρτα της εισόδου και ανοίγοντας του σπάει με δύναμη το ρόδι για να σκορπιστούν οι ρώγες του παντού στο σπίτι.

Παράλληλα με το σπάσιμο του ροδιού, δίνουν και την ευχή: «με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος και όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη την χρονιά». 

Θράκη

Στη Θράκη, οι Σαρακατσάνες εξακολουθούν να ζυμώνουν την «Χριστόκλουρα». Στρογγυλή κουλούρα με κεντήματα διάφορα που αναπαριστάνουν συνήθειες και από το παρελθόν όπως στάνη, στρούγκα και άλλα. Της βάζουν μέλι και την τρώνε όλοι μαζί περιμένοντας την γέννηση του Χριστού. Ένα ακόμα έθιμο είναι και οι «Μπαμουσιαραίοι». Την δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων, δύο άντρες μεταμφιέζονται ο ένας σε Μπαμουσιαραίο και ο άλλος στην γυναίκα του.

Ο Μπαμπουσιαραίος φορά μία νεροκολοκύθα στο πρόσωπο που της έχει ανοίξει τρύπες για μάτια και στόμα, προβιές προβάτων, και κρεμασμένα κουδούνια στην μέση. Οργανοπαίκτες με νταούλια, ζουρνάδες και γκάιντες τους συνοδεύουν και με την έντονη μουσική τους ξεσηκώνουν το χωριό.

enallaktikos 

gaydos
Νέα αρχαιολογικά ευρήματα ανατρέπουν αυτό που έως σήμερα πιστεύαμε, υποδεικνύοντας ανθρώπινη παρουσία στη Γαύδο χιλιάδες χρόνια πριν τη νεολιθική περίοδο:
 Όπως επιβεβαιώνεται από τις αρχαιολογικές έρευνες, η Γαύδος είχε κατά την αρχαιότητα αμπέλια και ελαιώνες καθώς και υπαίθριες εγκαταστάσεις οινοποίησης και αξιοποίησης υδάτινων πόρων. 
Διαφάνεια 1 από 8: Η Γαύδος κατοικήθηκε 300.000 χρόνια πριν - Τι αποκαλύπτει η αρχαιολογική έρευνα
Διαφάνεια 2 από 8: Η Γαύδος κατοικήθηκε 300.000 χρόνια πριν - Τι αποκαλύπτει η αρχαιολογική έρευνα
Διαφάνεια 3 από 8: Η Γαύδος κατοικήθηκε 300.000 χρόνια πριν - Τι αποκαλύπτει η αρχαιολογική έρευνα
Διαφάνεια 4 από 8: Η Γαύδος κατοικήθηκε 300.000 χρόνια πριν - Τι αποκαλύπτει η αρχαιολογική έρευνα
Διαφάνεια 8 από 8: Η Γαύδος κατοικήθηκε 300.000 χρόνια πριν - Τι αποκαλύπτει η αρχαιολογική έρευνα
Μέχρι πρόσφατα οι ερευνητές τοποθετούσαν χρονικά την παρουσία ανθρώπου στην Κρήτη περίπου το 7000 π.Χ.

Ωστόσο, ευρήματα των τελευταίων ετών στη Γαύδο ανατρέπουν τις μέχρι σήμερα παραδοχές και οδηγούν σε συμπεράσματα που χρονολογούν την ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή από την παλαιολιθική περίοδο, δηλαδή περίπου 300.000 χρόνια πριν!

Όπως αναφέρει ρεπορτάζ του flashnews.gr, επικαλούμενο δηλώσεις της Προϊσταμένης Εφορείας Αρχαιοτήτων Χανίων, Ελένης Παπαδοπούλου, αυτές οι εκτιμήσεις αλλάζουν σημαντικά τα επιστημονικά δεδομένα για την Κρήτηαλλά και για την περιοχή ευρύτερα της νότιας Ευρώπης. 

«Από αυτά που έχουν δείξει οι ανασκαφικές έρευνες τα τελευταία 10 χρόνια είναι τεράστια η αρχαιολογική και πολιτιστική κληρονομιά της Γαύδου που αποτελεί το νοτιότερο άκρο της Ευρώπης. Όπως αποκαλύπτουν οι έρευνες των τελευταίων ετών η ανθρώπινη παρουσιά στη Γαύδο πλέον στοιχειοθετείται, τεκμηριώνεται από την παλαιολιθική περίοδο με αποτέλεσμα να αλλάζουν τα δεδομένα και για την Κρήτη και για την ευρύτερη περιοχή της νότιας Ευρώπης.

Δηλαδή, ενώ μέχρι τώρα θεωρούσαμε ότι η ανθρωπινη παρουσία στην περιοχή της Κρήτης ουσιαστικά ξεκινά από την 7η χιλιετία προ Χριστού τώρα με τις λιθοτεχνίες που έχουν εντοπιστεί, έχουν μελετηθεί και έχουν παρουσιαστεί σε επιστημονικές δημοσιεύσεις, ανεβαίνουμε πλέον στην παλαιολιθική περίοδο μιλάμε δηλαδή για 300.000 χρόνια πριν. Υπήρχε ανθρώπινη παρουσία στο νησί, υπήρχαν μετακινήσεις και κατεργασία λίθου».

Είναι χαρακτηριστικό πως υπάρχουν ευρήματα που δείχνουν πως, κατά τη ρωμαϊκή εποχή, υπήρχε εκτεταμένη καλλιέργεια της αμπέλου και της ελιάς στο ακριτικό νησί ενώ στην περιοχή του Άη Γιάννη είχε δημιουργηθεί ένας τύπος συστήματος συγκέντρωσης νερού, όπως εξηγεί ο Αρχιτέκτονας Εφορείας Αρχαιοτήτων Χανίων, Γιάννης Χριστοδουλάκος.

Ενώ, σύμφωνα με το rethemnosnews.gr, τα ευρήματα από τις έρευνες, μεταξύ των οποίων πολλές υπαίθριες εγκαταστάσεις οινοποίησης, φανερώνουν ότι η παραγωγή οίνου υπήρξε κινητήρια δύναμη της οικονομικής ζωής της νήσου, ιδιαίτερα μετά τον 1ο αιώνα μ.Χ.

«Διακρίνουμε μια εκτεταμένη διασπορά λαξευτών κατασκευών της αρχαιότητας οι οποίες υποδεικνύουν μία συστηματική παραγωγή της αμπέλου αλλά και πιθανότατα της ελιάς. Λόγω της μεγάλης διασποράς προκύπτει ότι σε κάποιες εποχές κατά την αρχαιότητα υπήρχε μία ακμή σε αυτές τις καλλιέργειες. Επίσης έχουμε βρει ένα έργο που μπορούμε να το πούμε δημόσιο της αρχαιότητας και αφορά στην προσπάθεια συγκέντρωσης του νερού και τη μεταφορά του στην περιοχή του Άη Γιάννη όπου εκεί πιθανότατα εντοπίζεται μία μικρή πόλη κατά τα ρωμαϊκά χρόνια.

Μιλάμε για μία περιοχή υδρομάστευσης, με μία μικρή δεξαμενή και έναν αγωγό φτιαγμένο κατάλληλα ώστε με φυσική ροή να μεταφέρει σε μία απόσταση ενός χιλιομέτρου το νερό», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ.Χριστοδουλάκος.

Οι επισημάνσεις αυτές έγιναν μεταξύ άλλων, στην ημερίδα με θέμα τη Γαύδο και τα μνημεία της, που πραγματοποιήθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Χανίων σε συνεργασία με την Περιφερειακή Ενότητα Χανίων. Στόχος ήταν η κοινοποίηση όλων των γνώσεων και των μελετών γύρω από τον αρχαίο και νεότερο πολιτισμό της Γαύδου με σκοπό την ανάδειξή του.

arg laogr mouseio1

Ψηλά τον πήχυ στον Πολιτισμό  έχει βάλει στον Δ. Ελληνικού - Αργυρούπολης η διοίκηση Κωνσταντάτου.

Εκτός των πολλών ποιοτικών πολιτιστικών εκδηλώσεων και δράσεων του Δήμου, της στήριξης των πολιτιστικών Συλλόγων της πόλης, τώρα ανακοινώνεται η έναρξη των διαδικασιών και για τη δημιουργία Λαογραφικού Μουσείου για  καταγραφή, διάσωση, συντήρηση και προβολή του μεγάλου λαογραφικού πλούτου της Αργυρούπολης και του Ελληνικού. 

Λίγα λόγια για το Μουσείο - Μήνυμα Δημάρχου Γιάννη Κωνσταντάτου

Α­γα­πη­τοί φί­λοι και φί­λες,

Ο Δή­μος Ελ­λη­νι­κού - Αρ­γυ­ρού­πο­λης ε­πι­θυ­μών­τας να τι­μή­σει την πο­λι­τι­στι­κή ταυ­τό­τη­τα του τό­που μας και προ­κει­μέ­νου να μη χα­θεί ή κα­τα­στρα­φεί το υ­πάρ­χον πο­λι­τι­στι­κό υ­λι­κό, α­πο­φά­σι­σε, με πρω­το­βου­λί­α της Δη­μο­τι­κής Αρ­χής, να ι­δρύ­σει Λα­ο­γρα­φι­κό Μου­σεί­ο.

Ως γνωστόν, στον Δή­μο μας κα­τοι­κούν άν­θρω­ποι, που κα­τά­γον­ται α­πό πε­ρι­ο­χές του Πόν­του μας, ό­πως η Αρ­γυ­ρού­πο­λη και τα Σούρ­με­να, με έν­το­νο το πο­λι­τι­στι­κό στοι­χεί­ο και τα λα­ο­γρα­φι­κά ήθη και έ­θι­μα.

Ε­πει­δή ε­πί­σης με τον και­ρό ο Δή­μος μας εμ­πλου­τί­στη­κε και με πλη­θυ­σμούς με έν­το­να τα δι­κά τους το­πι­κά πο­λι­τι­στι­κά στοι­χεί­α, όπως Κρή­τες, Η­πει­ρώ­τες, Πε­λο­πον­νή­σιους, Νη­σι­ώ­τες κ.λ.π., ε­κτι­μού­με ό­λοι μας το μέ­γε­θος της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, το ο­ποί­ο κα­τέ­χου­με στην Πό­λη μας.

Έ­χου­με συ­νε­πώς ι­ε­ρή υ­πο­χρέ­ω­ση να το συγ­κεν­τρώ­σου­με, να το συν­τη­ρή­σου­με, να το κα­τα­γρά­ψου­με και να το πα­ρου­σι­ά­σου­με σε μό­νι­μη κα­τάλ­λη­λη έκ­θε­ση, έ­τσι ώ­στε να μεί­νει α­σφα­λές και προσβάσιμο σε όλους μας και κυρίως στις επερ­χό­με­νες γε­νε­ές.

Πα­ράλ­λη­λα στο­χεύ­ου­με να κα­τα­γρα­φεί και να φω­το­γρα­φη­θεί κά­θε αν­τι­κεί­με­νο, που σχε­τί­ζε­ται με τον πα­ρα­δο­σια­κό μας βί­ο και πο­λι­τι­σμό, χω­ρίς αυ­τό να ση­μαί­νει ό­τι ό­λα τα αν­τι­κεί­με­να που θα κα­τα­γρα­φούν θα χρη­σι­μο­ποι­η­θούν στην έκ­θε­ση του Μου­σεί­ου.

Έ­τσι τα αν­τι­κεί­με­να αυ­τά με την βο­ή­θεια της τε­χνο­λο­γί­ας θα δι­α­σω­θούν α­πό την α­φά­νεια και τη φθο­ρά και θα μπο­ρούν να γί­νουν ευ­ρύ­τε­ρα γνω­στά και να προ­σελ­κύ­σουν τον παγ­κό­σμιο θαυ­μα­σμό, με­τέ­χον­τας σε δι­ά­φο­ρες η­λε­κτρο­νι­κές εκ­θέ­σεις, μέ­σω δι­α­δι­κτύ­ου.

Για την ε­πί­τευ­ξη του με­γά­λου σκο­πού αυ­τού έ­χει συ­στα­θεί, με α­πό­φα­ση του Δη­μάρ­χου, ει­δι­κή Ε­πι­τρο­πή, η ο­ποί­α έ­χει α­να­λά­βει το συν­το­νι­σμό της με­γά­λης αυ­τής προ­σπά­θειας. Το πρώ­το και ση­μαν­τι­κό­τε­ρο βή­μα αρ­χί­ζει με την κα­τα­γρα­φή των δι­α­φό­ρων αν­τι­κει­μέ­νων που βρί­σκον­ται στα σπί­τια των συμ­πο­λι­τών μας. Αυ­τό θα γί­νει α­πό ει­δι­κά συ­νερ­γεί­α, α­πό συμ­πο­λί­τες μας, οι ο­ποί­οι προ­σφέρ­θη­καν ε­θε­λον­τι­κά.

Σας ε­πι­ση­μαί­νου­με ό­τι με­τά την κα­τα­γρα­φή και φω­το­γρά­φη­ση τα αν­τι­κεί­με­να θα πα­ρα­μέ­νουν στο σπί­τι σας. Ό­ταν τε­λει­ώ­σει η δι­α­δι­κα­σί­α της κα­τα­γρα­φής, ό­λα τα κα­τα­γε­γραμ­μέ­να αν­τι­κεί­με­να θα τα­ξι­νο­μη­θούν και θα α­ξι­ο­λο­γη­θούν α­πό ει­δι­κή ε­πι­στη­μο­νι­κή ομά­δα και θα ε­πι­λε­γούν τα πλέ­ον κα­τάλ­λη­λα για την έκ­θε­ση του Μου­σεί­ου.

Για να δι­ευ­κο­λύ­νου­με την κα­τα­γρα­φή και να έ­χε­τε μια ι­δέ­α τι α­να­ζη­τά­με, σας προ­τεί­νου­με εν­δει­κτι­κά ο­ρι­σμέ­νες κα­τη­γο­ρί­ες αν­τι­κει­μέ­νων που έ­χουν εν­δι­α­φέ­ρον για να κα­τα­γρα­φούν και να εμ­πλου­τί­σουν την έκ­θε­ση του Λα­ο­γρα­φι­κού μας Μου­σεί­ου.

Αυτά είναι:

1. Αν­τι­κεί­με­να που σχε­τί­ζον­ται με την υ­φαν­τι­κή τέ­χνη (βα­φές, σχέ­δια, κα­τερ­γα­σί­α μαλ­λιού κ.α.).

2. Αν­τι­κεί­με­να υ­φαν­τουρ­γί­ας, μάλ­λι­να και βαμ­βα­κε­ρά (χα­λιά, κουρ­τί­νες, τρα­πε­ζο­μάν­τη­λα κ.α.).

3. Κεν­τή­μα­τα κά­θε εί­δους.

4. Οι­κια­κά αν­τι­κεί­με­να, έ­πι­πλα και σκεύ­η (χάλ­κι­να, ξύ­λι­να, γυ­ά­λι­να κ.α.).

5. Πα­ρα­δο­σια­κή εν­δυ­μα­σί­α (αν­δρι­κή, γυ­ναι­κεί­α, υ­πό­δη­ση, κο­σμή­μα­τα κ.α.).

6. Αντικείμενα και εργαλεία που σχε­τί­ζον­ται με πα­ρα­δο­σια­κά ε­παγ­γέλ­μα­τα (όπως επί παραδείγματι γε­ωρ­γός, αμ­πε­λουρ­γός, πετράς, κου­ρέ­ας, ρά­φτης, υ­πο­δη­μα­το­ποι­ός, τσα­ρου­χάς, πε­τα­λω­τής, φα­ναρ­τζής, σα­μα­ράς, ρο­λο­γάς, χρυ­σο­χό­ος, βα­ρε­λάς, κη­ρο­πλά­στης, σι­δη­ρουρ­γός, ξυ­λουρ­γός κ.α.).

7. Αρ­χεια­κές συλ­λο­γές (φω­το­γρα­φί­ες, έν­τυ­πα, ε­πι­στο­λές, βιβλί­α κά­θε εί­δους κ.α.).

8. Έρ­γα λα­ϊ­κών ζω­γρά­φων (κά­δρα, πάν­τες κ.α.).

9. Έρ­γα α­γι­ο­γρά­φων (φο­ρη­τές ει­κό­νες κ.α.).

Σας κα­λώ να συ­νερ­γα­στεί­τε με τους κα­τα­γρα­φείς και την Ε­πι­τρο­πή για να στη­ρί­ξου­με ό­λοι μα­ζί την με­γά­λη προ­σπά­θεια να δι­α­σώ­σου­με και να α­να­δεί­ξου­με τον λα­ϊ­κό μας πο­λι­τι­σμό και τα λα­ο­γρα­φι­κά στοι­χεί­α του τό­που μας, να ορ­γα­νώ­σου­με το δικό μας Λα­ο­γρα­φι­κό Μου­σεί­ο.

Σας πε­ρι­μέ­νου­με ό­λους προ­κει­μέ­νου να συμ­βάλ­λε­τε στον ό­σο το δυ­να­τόν με­γα­λύ­τε­ρο εμ­πλου­τι­σμό του Λα­ο­γρα­φι­κού Μου­σεί­ου μας.

Υ­πεύ­θυ­νες καταγραφής των αν­τι­κει­μέ­νων:

α. κ. Χα­ρά Λαμ­πρι­νού, Αν­τι­δή­μαρ­χος Υ­γεί­ας και Κοι­νω­νι­κής Πο­λι­τι­κής (τηλ. ε­πι­κοι­νω­νί­ας 6932135620).

β. κ. Α­να­στα­σί­α Ευ­αγ­γέ­λου - Στο­λίγ­κα, Συν­το­νί­στρια (τηλ. επι­κοι­νω­νί­ας 6946618727).

Με ε­κτί­μη­ση και ευ­χα­ρι­στί­ες

Ο Δή­μαρ­χος Ελ­λη­νι­κού - Αρ­γυ­ρού­πο­λης

Γιά­ννης Κων­σταν­τά­τος

Περισσότερα Άρθρα...