Παρ02212020

Τελευταία ΕνημέρωσηΠεμ, 20 Φεβ 2020 7pm

Back Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Αρθρα Αρθρα

Ο Τοξοβόλος, παιδί της αστικής Ελλάδας

toxovolos profil syntagma

Υποθέτω ότι η τοξοβολία, ως ολυμπιακό άθλημα, χρειάζεται γερή εξάσκηση και τέχνη. Ελεγχο του σώματος, σωστή στάση, ρυθμό. Ηταν η πρώτη σκέψη που μου ήρθε στο μυαλό όταν είχα δει την εικόνα του Τοξοβόλου στην πλατεία Συντάγματος. Ενα γυμνασμένο παιδί το οποίο ξεχώριζε από τον συρφετό των «Αγανακτισμένων» που έβριζαν, μούντζωναν και πετούσαν πέτρες. Κάτι το ευγενέστερο, που λένε. Εκτοτε μάθαμε πως είναι γιος διευθυντή ορχήστρας, αριστούχος μαθητής, έχει σπουδάσει περιβαλλοντολογία.

Η τοξοβολία, πριν γίνει η πολιτική του ταυτότητα, ήταν το αγαπημένο του άθλημα. Μάθαμε ακόμη πως συμμετείχε σε ένοπλες ληστείες, συνελήφθη και καταδικάστηκε σε 13 χρόνια φυλακή. Εξέτιε την ποινή του στις αγροτικές φυλακές της Τίρυνθας ως βοσκός όταν δραπέτευσε για να συλληφθεί ξανά προχθές μαζί με δύο κοπέλες. Ησαν και οι τρεις σε ένα αυτοκίνητο συντροφιά με καλάσνικοφ, ούζι και πυρομαχικά. Ετοίμαζαν κάποιο «χτύπημα» ή μήπως μόλις είχαν χτυπήσει; Αυτό έχει σημασία μόνον για την Αντιτρομοκρατική...

Σημασία για εμάς έχουν το πορτρέτο του και τα ελάχιστα βιογραφικά στοιχεία που μας τον συστήνουν. Δεν ξέρω πόσοι θυμούνται ακόμη την έκπληξη που μας είχαν προκαλέσει τα πρόσωπα της «17 Νοέμβρη». Επί είκοσι πέντε χρόνια δολοφονούσαν αθώους και ανυπεράσπιστους συμπολίτες μας. Οι κατά συρροήν δολοφόνοι είχαν δημιουργήσει ένα θρύλο γύρω τους.

Οι φλύαρες προκηρύξεις τους, με την κατάχρηση ορολογίας της μαρξίζουσας κοινωνιολογίας, κοινότοπες αναλύσεις περί μεταπρατισμού της ελληνικής αστικής τάξης, ιμπεριαλισμού και λοιπών στερεότυπων, αντιμετωπίζονταν από πολλούς ως εμβριθείς αναλύσεις της κοινωνίας μας.

Η μόνη εμβρίθεια που διέθεταν ήταν η ηγεμονία της αριστερής σκέψης στη μεταπολιτευτική Ελλάδα, σε συνδυασμό με την ημιμάθεια των δημοσιολογούντων, και το μόνο κύρος τους ήταν το αίμα των θυμάτων. Η φαντασία είχε πλάσει την εικόνα μιας ομάδας βαρέων διανοητικών βαρών που χρησιμοποιούσε το πιστόλι ως φυσική προέκταση της σκέψης της.

Οταν τους είδαμε στους τηλεοπτικούς μας δέκτες, αντί να απογοητευθούμε με τους εαυτούς μας απογοητευθήκαμε με την εικόνα τους. Κάτι ταλαίπωροι τύποι, που επικαλούνταν την ιδεολογία τους για να δικαιολογήσουν την κτηνωδία τους. Μα είναι δυνατόν να είναι αυτό η ιδεολογία; Και όμως είναι. Στο κάτω κάτω και ο Σιάντος δεν διέφερε και πολύ από το επίπεδο των αδελφών Ξηρού. Απ’ αυτήν την άποψη μάλλον φτηνά τη γλιτώσαμε με την εκσυγχρονισμένη εκδοχή της ένοπλης Αριστεράς.

Πολλά μπορείς να πεις γι’ αυτούς. Μπορείς να μιλήσεις για κοινωνικά συμπλέγματα που κάποιος επιτήδειος, όπως ο Γιωτόπουλος, τα μεταμορφώνει σε πολιτική. Υποθέτω θα τους μάγεψε με το δύσκολο λεξιλόγιό του και θα τους εντυπωσίασε με τις γνώσεις του.

Μπορείς να πας πίσω στη δικτατορία ή ακόμη πιο πίσω, στον Εμφύλιο, για να ακολουθήσεις την παράπλευρη κυκλοφορία του κακοφορμισμένου μίσους. Κάποτε πρέπει να αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε μήπως το στερεότυπο περί «ροπής προς τον διχασμό» του ελληνισμού δεν είναι παρά ροπή προς το πρωτογενές χάος που είναι θαμμένο στο υπόβαθρο της κοινωνικής συμβίωσης. Εκεί ο καθένας αναγορεύει εαυτόν σε κριτή, και χτίζει σαν μικρός θεός το αυθαίρετο του δικού του κόσμου. Το θέμα με την τρομοκρατία είναι ψυχολογικό.

Πώς παίρνεις την απόφαση να σκοτώσεις έναν περαστικό; Δεν χρειάζεται να έχεις αποδείξεις ότι είναι ένοχος. Αρκεί να είσαι βέβαιος πως εσύ έχεις το δίκιο με το μέρος σου και το επιβεβαιώνεις επειδή σκοτώνεις κάποιον που θεωρείς ότι δεν το έχει.

Ο Τοξοβόλος δεν έχει καμία σχέση με όλ’ αυτά. Είναι παιδί μιας Ελλάδας που δεν έχει σχέση με τη χώρα των αδελφών Ξηρού, του Κουφοντίνα και του Γιωτόπουλου.

Γόνος αστικής οικογενείας, μεγαλωμένος σε καλλιεργημένο περιβάλλον –δεδομένης της ιδιότητας του πατέρα του–, πειθαρχημένος, «απολύτως ενταγμένος» που λένε, για ποιον λόγο στρέφεται εναντίον της κοινωνίας που τον έχει πλάσει και υποστηρίξει; Μην περιμένετε απάντηση. Ακόμη και οι ψυχαναλυτικές ερμηνείες μοιάζουν ανεπαρκείς. Οποιαδήποτε ερμηνεία δεν είναι του ύψους του Ντοστογιέφσκι στους «Δαιμονισμένους» μοιάζει απλοϊκή, κοινότοπη, διεκπεραιωτική.

Θα διακινδυνεύσω μια σκέψη, όχι για να απαντήσω στο ερώτημα, αλλά για να συμμετάσχω στη συζήτηση που κάποτε πρέπει να ανοίξει. Και πρέπει να ανοίξει διότι ο Τοξοβόλος δεν είναι μεμονωμένη περίπτωση. Είναι μια προωθημένη έκφραση της γενιάς που έκαψε την Αθήνα το 2008, η «έντεχνη» εκδοχή των παιδιών που πετάνε μολότοφ για να περάσουν το Σαββατόβραδο και καίνε τα αυτοκίνητα διάφορων μικροαστών για να αισθανθούν την ανωτερότητά τους.

Κατασκευάσαμε –και το ρήμα είναι κυριολεκτικό– γενιές συναρμολογημένες από ικανότητες, λιγότερες ή περισσότερες, με μόνο συνεκτικό στοιχείο την παντοδυναμία τους. Η εκπαίδευσή μας είναι στα πρότυπα του Lego. Και όταν αυτοί οι μικροί θεοί συνειδητοποιούν τη δύναμή τους στρέφονται εναντίον όποιου προσπαθεί να την περιορίσει ή να τη διαψεύσει.

Η νέα τρομοκρατία γεννήθηκε και ανδρώθηκε στις μεζονέτες μιας αστικής Ελλάδας, που η ίδια δεν σεβόταν τον εαυτό της.

Τάκης Θεοδωρόπουλος, kathimerini

Αυτοοικτιρμοί, μεγαλοστομίες και ελαφρότητες…

past future
Το γελοίο αυτομαστίγωμα ξεφεύγει  από την θεμιτή στηλίτευση υπαρκτών παθογενών της χώρας μας 

Στην Αριζόνα των ΗΠΑ,  ένας κουτοπόνηρος οδηγός έντυσε ψεύτικο  σκελετό, και τον έβαλε στη θέση του συνοδηγού, για να φαίνεται ότι υπάρχει και δεύτερο άτομο στο αυτοκίνητο. Μονάχα έτσι θα μπορούσε να οδηγήσει σε συγκεκριμένη εθνική οδό, στην οποία απαγορεύεται να μπαίνουν οχήματα με μόνο τον οδηγό.

Το κόλπο δεν έπιασε. Ένα τροχονόμος είδε την παράβαση, σταμάτησε τον «έξυπνο», του έδωσε κλήση και του είπε κάτι σαρκαστικά για την κουτοπονηριά του.

Σιγά την είδηση, θα πεις. Κάθε μέρα σε όλη την υφήλιο συμβαίνουν τέτοια γεγονότα με μικρομπαγαπόντηδες και «μάγκες» ή με μεγαλύτερης κλίμακας απάτες, κομπίνες  και  τα συναφή. Η είδηση βρίσκεται αλλού. Στον τρόπο που την παρουσίασε ένα σάιτ και την αναπαρήγαγαν κάποια άλλα.

Προσέξτε τον τίτλο που επέλεξε ο γραφιάς: «Ελληνάρας» στις ΗΠΑ, μεταμφίεσε σκελετό για να οδηγήσει παράνομα σε εθνική οδό». Έτσι: «Ελληνάρας». Δηλαδή, πονηρός, κομπιναδόρος, «μάγκας» που καμώνεται τον έξυπνο για να γλιστράει από  το νόμο και «ρίχνει» τους άλλους προκειμένου να κάνει τη δουλειά του, αυτός που οδηγεί στη ΛΕΑ κλπ.

Με δυο λόγια, η ελαφρότητα του γραφιά μάς λέει ότι μια μορφή ανομίας και παραβατικότητας αποκτά σε παγκόσμιο επίπεδο τον αυθεντικό εκφραστή της. Τον Έλληνα μικροαπατεώνα, εξυπνάκια  και «μάγκα».

Κάτι παρόμοιο-μια ανόητη και γελοία  γενίκευση, δηλαδή- είχαν επιστρατεύσει αρκετοί Ευρωπαίοι για τους Έλληνες στην αρχή της κρίσης για να νομιμοποιήσουν το  δυναστικό Μνημόνιο. Τεμπέληδες , ακαμάτηδες και διεφθαρμένους μας έλεγαν, σ΄ ένα κρεσέντο τοξικότητας και προπαγανδιστικής αλητείας.

Το συγκεκριμένο κρούσμα  ευήθειας περί «Ελληνάρα», έχει και δίδυμα αδέρφια. Την ηλίθια και κακορίζικη φράση «αυτά μονάχα στην Ελλάδα συμβαίνουν» και την άλλη που λέει «στην Ελλάδα ζεις, δεν υπάρχει ελπίς».

Αυτό το γελοίο αυτομαστίγωμα ξεφεύγει από την θεμιτή στηλίτευση υπαρκτών παθογενών της χώρας μας και προσλαμβάνει διαστάσεις συμπλεγματικής τυφλότητος. Έτσι, κρούσματα διαφθοράς και    παράνομης ή απαράδεκτης συμπεριφοράς που εντοπίζονται σε όλες τις  κοινωνίες του κόσμου-και συχνά σε πιο δραστική και χυδαία μορφή- υψώνονται περίβλεπτα ως βασικά  χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας.

Τι άλλο από τερατώδη μυωπία και επιπόλαιο αυτοοικτιρμό σημαίνει αυτή η επίψογη απόφανση ότι «αυτά μονάχα στην Ελλάδα συμβαίνουν»;

Όμως κάπως έτσι δημιουργείται καθεστώς απαισιοδοξίας και παραίτησης. Ένα καθεστώς που δεν λαμβάνει υπόψιν, δεν νοιάζεται να δει, το πώς έχουν δημιουργηθεί,  και που οφείλονται, ποικίλες υπαρκτές στρεβλώσεις, αρρυθμίες και ιογόνες εστίες.

Επομένως, δεν φωταγωγεί συγκεκριμένες θεσμικές ελλείψεις και πάσχουσες πολιτικές επιλογές, ώστε να εντοπιστούν οι υπεύθυνοι-πρόσωπα, κόμματα και νοοτροπία-και συν τω χρόνω να εξοβελιστούν.

Όμως το νόμισμα της ελαφρότητος έχει δύο όψεις. Η δεύτερη εντοπίζεται στις εξάρσεις εθνικής οίησης και αλαζονείας, που αποδίδουν στους Έλληνες αρετές και δυνατότητες που τάχα διαθέτουμε μονάχα εμείς.

Πρόκειται για ένα κοκτέιλ πατρογονικού κλέους και ανέρειστων επιχειρημάτων, που συνιστούν αποτυπώματα ελαφρότητος σαν εκείνα που προαναφέραμε και αφορούν την άλλη όψη του ίδιου  νομίσματος («Ελληναράδες», αυτομαστίγωμα κλπ).

Παρένθεση: Το κλέος των προγόνων το τιμάς κατ΄αρχάς όταν γνωρίζεις το έργο τους. Τι είπαν, τι έγραψαν, τι έκαναν και τι κατέλιπαν σε μας και στην ανθρωπότητα. Τότε συνειδητοποιείς ότι αυτό που σου έτυχε-ναι, έτυχε να γεννηθείς στην Ελλάδα- συνιστά ένα είδος προνομίου,  αλλά συγχρόνως πρόσθετο  βάρος και χρέος μαζί. Όχι μονάχα να ξέρεις γι΄ αυτούς, και να τους επικαλείσαι αλαζονικά, αλλά να προσπαθείς εμπράκτως να διαμορφώνεις το ζήν σύμφωνα με- κάποιες τουλάχιστον από- τις  αρχές τους.

Κάθε λαός έχει τα φυσικά του. Τα καλά  και τα στραβά του. Δεν υπάρχουν λαοί κατώτεροι και ανώτεροι. Στην ιστορική διαδρομή κάθε λαού υπεισέρχονται πολλοί παράγοντες που την καθορίζουν (πόλεμοι, υποδούλωση, κακουχίες, στερήσεις, επιτυχίες, προσμείξεις, αναγέννηση,  πρόοδος κ.α.).

Ετσι διαμορφώνονται οι κοινωνίες. Τα υπόλοιπα-αυτοοικτιρμοί  και μεγαλοστομίες- ανήκουν στη σφαίρα της ελαφρότητος.

Υ.Γ. Ο χαρακτηρισμός «Ελληναράδες» επιστρατεύεται και για παρωπιδοφόρους Ελληνες, με ακροδεξιά ιδεολογία και ακραία συμπεριφορά. Ωστόσο, ενίοτε εκτοξεύεται πονηρά και εναντίον ανθρώπων που νοιάζονται ανιδιοτελώς για την πατρίδα, το έθνος και την Συνέχεια του Ελληνισμού. Περί αυτού, προσεχώς.

Γ. Τριάντης

Τελικά, πόσο καλός Πρόεδρος ήταν ο απερχόμενος Προκόπης Παυλόπουλος;

pavlopoulos tsipras

Η πολιτική αβρότητα που πρέπει να υπάρχει σε κάθε περίπτωση «ανάγκασε» τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, να πει ότι ο Προκόπης Παυλόπουλος ήταν ένας καλός Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Ο τρόπος που το είπε βεβαίως, και η επιλογή που έκανε για να τον διαδεχθεί δείχνουν ότι σε καμιά περίπτωση ο πρωθυπουργός δεν πίστευε ότι ο Παυλόπουλος ήταν καλός Πρόεδρος.

Αλλωστε, μην ξεχνάμε ότι ο κ. Μητσοτάκης ήταν αυτός που δεν τον ψήφισε το 2015, παρά το γεγονός ότι επρόκειτο για ένα πρόσωπο προερχόμενο από την παράταξή του.

Και πόσο δίκιο είχε άλλωστε. Ο κ. Παυλόπουλος στην πενταετή θητεία του, στην ανέλπιστη αυτή τιμή που του έκαναν για να τον βάλουν ένοικο στο Προεδρικό Μέγαρο, ήταν απλός... τελετάρχης.

Η χώρα κατά τη διάρκεια της θητείας του έζησε τις πιο δραματικές στιγμές της Μεταπολίτευσης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ήρθε στην εξουσία παίζοντας την Ελλάδα στα ζάρια, ζημίωσε τη χώρα με δεκάδες δισεκατομμύρια, την οδήγησε στη χρεοκοπία, έκανε το πιο ντροπιαστικό δημοψήφισμα παγκοσμίως, κορόιδεψε τον ελληνικό λαό που του έδωσε εντολή ρήξης και τελικώς συμβιβάστηκε στο πιο σκληρό μνημόνιο που υπέγραψε ποτέ κυβέρνηση.

Σε όλα αυτά τα γεγονότα, όπως φυσικά και στην υπογραφή της συμφωνίας των Πρεσπών ο κ. Παυλόπουλος ήταν παρών και θα μπορούσε να παρέμβει, έστω κι αν οι συνταγματικοί περιορισμοί δεν του το επέτρεπαν ευθέως.

Λέγεται ότι το πρώτο εξάμηνο του 2015, ειδικά το καλοκαίρι όπου η Ελλάδα απειλήθηκε να τιναχθεί στον αέρα, ο Παυλόπουλος είχε σειρά παρασκηνιακών επαφών.

Τηλεφωνήματα, συνεννοήσεις, δραματικές συνομιλίες, προτροπές στον άπειρο, ασταθή και ριψοκίνδυνο (κατ’ άλλους επικίνδυνο) Τσίπρα να μην οδηγήσει τη χώρα εκτός ευρώ, να μην την ρίξει στα βράχια.

Μπορεί να είναι κι έτσι, κανείς δεν αμφισβητεί τις νομικές γνώσεις του απερχόμενου Προέδρου και φυσικά το γεγονός ότι και ο ίδιος πιστεύει ότι μόνο η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας διασφαλίζει σταθερότητα, ειρήνη, σχετική ευημερία.

Τι έκανε στα δύσκολα χρόνια;

Όμως, αν ανατρέξει κανείς στον βίο και την πολιτεία του πρώτου πολίτη της χώρας από το 2015 θα διαπιστώσει πολλά. Κυρίως θα δει ότι σε καμιά περίπτωση ο κ. Παυλόπουλος δεν ήταν υπερκομματικός, σε καμιά περίπτωση δεν χτύπησε το χέρι στο τραπέζι όταν η προηγούμενη κυβέρνηση έκανε εγκλήματα.

Το να είσαι καλός τελετάρχης, να στέλνεις μηνύματα αποφασιστικότητας στην Τουρκία ή να παίρνεις τα κλειδιά όλων των πόλεων της χώρας είναι εύκολο και ακίνδυνο.

Το δύσκολο είναι να μπορείς να υψώσεις το ανάστημά σου όταν βλέπεις σοβαρούς κινδύνους.

Το δύσκολο είναι και να είσαι και να δείχνεις υπερκομματικός, ένας Πρόεδρος για όλους τους Ελληνες κι όχι για ορισμένους.

Το δύσκολο είναι να βγάλεις τη ρετσινιά του «Προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ». Το δύσκολο είναι να μη δείχνεις ότι χρωστάς στον Τσίπρα που σε έβγαλε από την πολιτική συνταξιοδότηση. Και που το έκανε αποκλειστικά και μόνο για λόγους σκοπιμότητας.

Ο κ. Παυλόπουλος θα μπορούσε δημοσίως να καταγγείλει όσα έγιναν το πρώτο εξάμηνο του 2015 όταν η «παιδική χαρά» αποφάσιζε σαν πεντάχρονο σε πάρτι.

Θα μπορούσε να πει ότι το δημοψήφισμα της μίας εβδομάδας είναι αντιδημοκρατικό και ουσιαστικά εκβιάζει τη θέληση του ελληνικού λαού.

Θα μπορούσε να αναδείξει με τις νομικές του γνώσεις τα εγκλήματα που επιχείρησαν να στήσουν συγκεκριμένα παραπολιτικά και παραδικαστικά κυκλώματα.

Τι να θυμηθούμε; Από τη γελοιότητα της υπόθεσης με τις τηλεοπτικές άδειες και το Ινστιτούτο της Φλωρεντίας μέχρι τις στημένες διώξεις πολιτικών προσώπων για τη Novartis;

Ο κ. Παυλόπουλος θα μπορούσε έστω και παρασκηνιακά να φρενάρει τους «ανήλικους» που τα έκαναν μπάχαλο στο δωμάτιο. Δεν το έκανε γιατί αισθανόταν ότι χρωστάει στον Τσίπρα την πολιτική του νεκρανάσταση.

Για όλους αυτούς τους λόγους ο νυν Πρόεδρος δεν θα έχει μια ακόμη θητεία στην Ηρώδου Αττικού. Αν ήταν υπερκομματικός, αν έβαζε φρένο σε οποιαδήποτε κυβέρνηση έπαιζε παιχνίδια με την πατρίδα, τη Δημοκρατία, τους θεσμούς ενδεχομένως να είχε γραφτεί στην ιστορία.

Γιατί όταν τον χρειάστηκε η Ιστορία ο κ. Παυλόπουλος σιώπησε.

Ο πρωθυπουργός δεν θα μπορούσε να τον προτείνει ξανά γιατί θα πήγαινε αντίθετα με τα πιστεύω του.

Η νέα Πρόεδρος έχει μια χρυσή ευκαιρία. Μπορεί το Σύνταγμα να έχει μετατρέψει το θεσμό σε διακοσμητικό στοιχείο, αλλά η κ. Σακελλαροπούλου μπορεί και οφείλει να δείξει ότι δεν θα «ευγνωμονεί» τον Μητσοτάκη.

Ότι θα είναι Πρόεδρος όλων των Ελλήνων και όλων των κομμάτων φυσικά, ακόμη κι εκείνων που δεν θα την ψηφίσουν.

Μπορεί να αποδείξει ότι το να μιλάς, ακόμη κι αν δεν μπορείς να έχεις παρέμβαση, είναι αρετή και σίγουρα θα ωφελήσει τη χώρα στις δύσκολες στιγμές που έρχονται

Βασίλης Σ. Κανέλλης

Η νέα Πρόεδρος Δημοκρατίας στο τέλος μίας μαύρης περιόδου για την Ελλάδα

sakellaropoyloy tasoylas

Τα στιγμιότυπα από την ανακήρυξη της Αικατερίνης Σακελλαροπούλου στην Προεδρία της Δημοκρατίας είχαν περισσότερο ενδιαφέρον από ό,τι οι περισσότεροι θα ανέμεναν.

Όταν της ανήγγειλε το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας ο Πρόεδρος της Βουλής Κώστας Τασούλας, στο γραφείο της στο Συμβούλιο της Επικρατείας την Τετάρτη το μεσημέρι, δημιουργήθηκε μία αίσθηση ωραία και χρήσιμη: δίχως τυμπανοκρουσίες, μεγαλοστομίες και άχρηστες συγκινήσεις, καταγραφόταν μία ιστορική στιγμή.

Όχι επειδή μία γυναίκα για πρώτη φορά εξελέγη στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Ούτε επειδή η γυναίκα αυτή είναι και η πρώτη ανώτατη δικαστικός.

Η κυρίαρχη αίσθηση ήταν ότι με τρόπο ήρεμο, μετρημένο και ενδεδειγμένο, η ανακήρυξη της κ. Σακελλαροπούλου στην Προεδρία σήμανε σε συμβολικό επίπεδο και το τέλος μίας μακράς και δύσκολης περιόδου κρίσης για την Ελλάδα.

Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, όλα τα πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν την τελευταία δεκαετία, από όποιο αξίωμα και αν συνέβη αυτό, ήταν φιγούρες της κρίσης. Θετικές ή αρνητικές.

Η νέα Πρόεδρος πέρα από όλα τα άλλα και εν αναμονή της επίσημης ανάληψης των καθηκόντων της, δεν συγκαταλέγεται στα πρόσωπα, τα οποία έχουν συνδεθεί με την κρίση. Το χαρακτηριστικό της αυτό προέκυψε αυτομάτως με την πρώτη της, επίσημη δημόσια τοποθέτηση έπειτα από την ανακήρυξή της.

Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι λόγια όπως αυτά είναι αυτονόητα: «Η χώρα μας, ένα σύγχρονο κράτος δικαίου, και από πολλά χρόνια μέλος της ΕΕ, αποτελεί παράγοντα σταθερότητας, ανάπτυξης, πολιτισμού και Δημοκρατίας στην ευρύτερη περιοχή. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη διατήρηση και βελτίωση της θέσης αυτής, είναι η διασφάλιση της εδαφικής της ακεραιότητας και των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».

Ή ότι η περιγραφή των προκλήσεων του 21ου αιώνα, όπως η οικονομική κρίση, η κλιματική αλλαγή, η μαζική μετακίνηση πληθυσμών και η συνεπακόλουθη ανθρωπιστική κρίση, η υποχώρηση του Κράτους Δικαίου, οι ανισότητες και οι αποκλεισμοί, έχουν χιλιοειπωθεί και μπορεί να μην συγκινούν τις μάζες.

Ωστόσο, η φράση της με την οποία περιέγραψε τις προτεραιότητές της ήταν απολύτως αντιπροσωπευτική των αναγκών της Ελλάδας έπειτα από μία μακρά και θα μπορούσε να πει κάποιος, χαμένη περίοδο: «Ιδιαίτερα για τη χώρα μας, η εμπέδωση στο κοινωνικό σύνολο ενός κλίματος ηρεμίας, ασφάλειας και εμπιστοσύνης, η οικονομική ανάπτυξη, η αντιστροφή της φυγής των νέων στο εξωτερικό και η προστασία των αδυνάμων αποτελούν προτεραιότητες».

Ακούγονται απλά και όμορφα αυτά τα λόγια, ωστόσο το αντίκρισμά τους στην πραγματικότητα δεν είναι ούτε αυτόματο, ούτε αυτονόητο. Ειδικώς αν μιλάμε για την εμπέδωση του κλίματος ηρεμίας, ασφάλειας και εμπιστοσύνης, μπορεί και να συμπυκνώνει τις βασικές προϋποθέσεις για όλα τα άλλα.

Μακάρι η θητεία της νέας Προέδρου να συνδεθεί με αυτά τα επιτεύγματα, αλλά και με κάτι άλλο, που η έως και σήμερα ιδιότητά της κατ’ αρχήν διασφαλίζει: την διαφύλαξη όλων των όρων και προϋποθέσεων για την εύρυθμη λειτουργία θεσμών και διαδικασιών, που δοκιμάστηκαν σκληρά στην περίοδο της κρίσης.

Reporter

Τελικά, πόσο καλός Πρόεδρος ήταν ο απερχόμενος Προκόπης Παυλόπουλος;

Συμβίωση με την πιθανότητα θερμού επεισοδίου με την Τουρκία

ellas tourkia polem

Καθώς η ελληνική κοινωνία και οικονομία δείχνουν σταδιακά να ξεπερνούν την πολύπλευρη δεκαετή κρίση ο βάσιμος φόβος μιας σύγκρουσης με την Τουρκία απασχολεί όλο και περισσότερο την κοινή γνώμη. 

Ενδεικτική και πρόσφατη δημοσκόπηση που καταδεικνύει ότι η ανησυχία για ένα θερμό ελληνοτουρκικό επεισόδιο διακατέχει σημαντικό μέρος του πληθυσμού και αποτελεί τη βασικότερη πηγή προβληματισμού στο νέο έτος 2020.

Απολύτως λογική η ανησυχία καθώς η τουρκική προκλητικότητα δείχνει καθημερινά να ενισχύεται σε αέρα και θάλασσα ενώ προβάλλονται συνεχώς νέες ανυπόστατες διεκδικήσεις που καθιστούν μάλλον ανέφικτη οποιαδήποτε καλοπροαίρετη προσπάθεια εξεύρεσης αμοιβαίας αποδεκτής λύσεως.

Λόγω της στρατιωτικής μου (πρώην) ιδιότητος έρχομαι συχνά, σε ιδιωτικές και δημόσιες εκδηλώσεις και συνομιλίες, αντιμέτωπος με το εύλογο ερώτημα της πιθανότητας ενός ελληνοτουρκικού θερμού επεισοδίου. Ανάλογες ανησυχίες, με αυξομειώσεις, διακατέχουν την ελληνική κοινή γνώμη εδώ και δεκαετίες, αρχής γενομένης από το 1955 οπότε και εκδηλώθηκε συγκροτημένα, η πρώτη τουρκική προσπάθεια ανατροπής των προβλέψεων της Συνθήκης της Λωζάννης.

Έκτοτε οι δύο χώρες έφθασαν στα πρόθυρα του πολέμου αρκετές φορές με αρκετά θερμά επεισόδια -περισσότερα ή λιγότερα-να λαμβάνουν χώρα ενώ αρκετά άλλα να αποσοβούνται την τελευταία στιγμή. Λογικά, η πιθανότητα ενός θερμού επεισοδίου με την γείτονα χώρα θα έπρεπε μετά την παρέλευση μιας επεισοδιακής 65ετίας να αποτελεί αναπόσπαστη πραγματικότητα της ελληνικής καθημερινότητας.

Αν μάλιστα είχαμε έγκαιρα συνειδητοποιήσει τις πραγματικές βάσεις και διαχρονικότητα του τουρκικού αναθεωρητισμού θα είχαμε μακρόχρονα λάβει τα κατάλληλα μέτρα υιοθετώντας και μια ανάλογη στρατηγική χωρίς να υφιστάμεθα πικρούς αιφνιδιασμούς και υιοθετώντας υπό πίεση μια συνεχή πολιτική αναδιπλώσεων και υποχωρήσεων.

Είναι όμως σήμερα, το έτος 2020, πιθανόν ένα θερμό ελληνοτουρκικό επεισόδιο; Δεδομένης της σχεδόν απόλυτης εξάρτησης από τις διαθέσεις και ενέργειες της Άγκυρας για την πραγμάτωση αυτού του γεγονότος, εκτιμώ ότι κύριο ερώτημα μας δεν πρέπει να άπτεται της πιθανότητας αλλά της ημετέρας επικράτησης σε ένα παρόμοιο συμβάν.

Αναφερόμενος σε ημετέρα επικράτηση δεν εστιάζομαι μόνο σε μια στρατιωτική επιτυχία που προφανώς αποτελεί το βασικότερο στοιχείο της αναμέτρησης. Αναγκαία θεωρώ, την προς όφελος μας διπλωματική εκμετάλλευση του γεγονότος αλλά και την κατάλληλη επικοινωνιακή εκμετάλλευση του. Δηλαδή η τελική αξιολόγηση του θερμού συμβάντος θα εξαρτηθεί από το τρίπτυχο στρατιωτική επιτυχία, διπλωματική αξιοποίηση και στρατηγική επικοινωνία.

Βέβαια και οι τρεις πτυχές θα έχουν επιπτώσεις και στην προσπάθεια οικονομικής ανάκαμψης της χώρας. Αναπόφευκτα η βαρύτητα του στρατιωτικού σκέλους δύναται να επισκιάσει τις άλλες δύο πτυχές και ενδεχόμενα να προδιαγράψει τις εν συνεχεία εξελίξεις.

Παρά ταύτα δεν πρέπει να θεωρείται ως δεδομένο ότι οποιοδήποτε θερμό επεισόδιο, ανεξαρτήτως έκβασης, θα μας οδηγήσει αναγκαστικά σε διαπραγματεύσεις υπό δυσμενείς για εμάς όρους. 

Η αναγκαστική αποδοχή διαπραγματεύσεων, υπό απαράδεκτους όρους, θα προέλθει μόνο όταν και οι υπόλοιποι δύο όροι (διπλωματία, στρατηγική επικοινωνία) έχουν μεταστραφεί σε βάρος μας και ειδικά εάν η βούληση αντίστασης μας καταρρεύσει.

Επιπλέον, πρέπει να γνωρίζουμε πως ούτε μια καθαρή στρατιωτική επικράτηση μας σε ενδεχόμενο επεισόδιο θα επιφέρει την ανάσχεση του τουρκικού αναθεωρητισμού. 

Απεναντίας ο αντίπαλος, λίαν συντόμως και κατάλληλα προετοιμασμένος, θα επανέλθει στην παραβατική συμπεριφορά και στις προκλήσεις. Ως εκ τούτου είναι μάταιο να διερωτώμεθα συνέχεια για την πιθανότητα πραγμάτωσης ενός γεγονότος (θερμού επεισοδίου) που η συντέλεση του εξαρτάται από τις προθέσεις ενός άλλου (Τουρκία) αλλά επιβάλλεται να το εντάξουμε στην καθημερινότητα μας.

Ευκταία βεβαίως η αποφυγή του που ενισχύεται με την πολύπλευρη οικοδόμηση όλων των συντελεστών ισχύος με πρωτεύουσα αλλά και πλέον πολυδάπανη αυτήν της αμυντικής. Κανένα άλλο έθνος, διαχρονικά και υπό παρόμοιες συνθήκες δεν βρήκε άλλη λειτουργική λύση -πλην της αξιόπιστης αποτροπής- στα προβλήματα υπεράσπισης της υπόστασης του και των κυριαρχικών του δικαιωμάτων.

Επειδή όπως προαναφέραμε η εκδήλωση ενός θερμού επεισοδίου δεν εξαρτάται από τις δικές μας προθέσεις αλλά ούτε και η έκβαση του είναι εγγυημένη, θεωρώ ότι ο αντίπαλος πρέπει από τώρα να γνωρίζει μετά βεβαιότητας τις βαρύτατες συνέπειες του.

Αφενός πρέπει να κατανοήσει ότι το μέγεθος της κλιμάκωσης του επεισοδίου θα αποτελέσει δική μας κυρίως πρωτοβουλία με σοβαρότατες πιθανότητες μιας γενικευμένης σύρραξης που ενδεχόμενα να συμπαρασύρει σε ανάφλεξη όλη την περιοχή.

Αφετέρου θα πρέπει να αντιληφθεί ότι -ακόμη και σε περίπτωση μεμονωμένου επεισοδίου- και πριν σιγήσουν τα όπλα, θα έχει πραγματοποιηθεί η αμετάκλητη ανακήρυξη χωρικής θάλασσας 12 ναυτικών μιλίων καθώς και μια ακόμη σειρά μέτρων που η αβελτηρία και ανησυχίες των ελληνικών κυβερνήσεων έχουν αδικαιολόγητα καθυστερήσει.

Σε μια ανάλογη περίπτωση, η Άγκυρα θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι το παράνομο «casusbelli», της ουδεμία πλέον αξία θα έχει καθώς οι πύλες της κολάσεως θα έχουν ήδη ανοίξει και η οποιαδήποτε εκεχειρία θα μας βρει υπό ευνοϊκότερους όρους διαπραγμάτευσης σε αυτόν τον τομέα.

Μια ανάλογη αξιόπιστη πολιτική συνδυασμού οικοδόμησης αμυντικής-αποτρεπτικής ικανότητας και ξεκάθαρης διακήρυξης της βούλησης και αποφασιστικότητας μας θα αποτελέσουν την καλύτερη ασπίδα προστασίας έναντι ενός θερμού επεισοδίου και όχι μόνο. Αποδοχή ανάλογης πολιτικής δυναμικής και μακροχρόνιας αντιμετώπισης του τουρκικού αναθεωρητισμού εμπεριέχει κόστος και ρίσκο τα οποία πρέπει να αποδεχθούμε ως κοινωνία.

Αν πάλι θεωρούμε το κόστος υπερβολικό για τις δυνάμεις μας, έγκαιρα και πριν διαταραχθεί έτι περαιτέρω σε βάρος μας η ισορροπία ισχύος, θα πρέπει να επιδιώξουμε ένα γενικό συμβιβασμό με την Τουρκία. Απλά να γνωρίζουμε ότι η συνδιαχείριση που θα αποδεχθούμε σήμερα στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο, αργά η γρήγορα, θα επεκταθεί όχι μόνο στο Λιβυκό πέλαγος αλλά θα φθάσει και στο Ιόνιο!

Ιπποκράτης Δασκαλάκης, Αντιστράτηγος εα, Διευθυντής Μελετών ΕΛΙΣΜΕ.